Nguyễn Nguyên Phượng
Những đoản khúc mùa Thu
<==== Ảnh: Pixabay
I- Thu mưa
Vẫn quán quen cũ tôi thường ngồi chờ giọt phin đen rơi. Chiều bay, tiếp chiều là cơn áp thấp cho mưa giăng bay.
Tháng Chín về, mùa Thu tới. Lá vàng, dáng liễu, sương mây lãng đãng... nỗi sầu Thu đặc trưng của mùa Thu ở miền Nam chỉ tìm thấy trong tranh, thơ ca, âm nhạc.
Nhưng dễ níu thân tình là những cơn mưa đi cùng bão rớt biển Đông.
Hồi còn ở Xuân Lộc, dưới chân núi Chứa Chan mưa trắng trời lê thê vào tháng này nên tôi viết:
Bết tóc chân và má em hồng
(Về trường cũ Xuân Lộc)
Vì nơi này là vùng đất đỏ bazan. Mưa dai dẳng thúi cả đất. Trò nam đến trường, bùn nghẹt vè xe, chỉ có vác xe qua những đoạn bùn lầy. Trò nữ, cột áo dài, bùn đỏ dính tóc, dính má làm má hồng thêm.
Còn về Biên Hòa, ngồi cà phê vỉa hè tránh mưa, bắt gặp cặp đôi chở nhau bằng xe đạp dưới mưa. Tóc em gái bay phất môi ướt thành thơ:
Nhớ môi em ướt – tình mưa Biên Hòa
(Tình mưa Biên Hòa)
Và chiều nay, Facebook nhắc lại một bài thơ ngắn viết về ngày đầu Thu. Một chút bồi hồi, cơn áp thấp mang mưa về nhớ một tài hoa Như An của trang 7W tạo nhiều thi ảnh đẹp tuyệt nâng cánh thơ bay lên.
Tháng chín
Tháng chín về
thơm lâng nắng mộng
Phố xôn xao
từ buổi em quaNghe bổi hổi
con tim
đứng ngóng
Sắc vàng Thu
yểu điệu
đôi tà.
Không cần đến sắc vàng Thu, điệu sầu Thu, mà chỉ cần một hoài niệm nhỏ từng làm ấm tình dù mưa lạnh bay vẫn có Thu về.
Thu mưa là vậy.
II- Mơ màng tại Thu?
Chỉ ít dòng nhưng nhiều xao động.
Nhớ một ca khúc về mùa Thu ngân nga từng gây mê: Lá rơi nhiều, đâu phải tại mùa Thu…
Thật vậy, đâu phải có nhiều tấm ảnh chụp cảnh Thu, những chiếc vàng lưu trong tay… là Thu về!
Một phát hiện mong manh, Thu ở trong lòng mình, trong nỗi nhớ một người!
Nhưng thật tuyệt!
Tôi viết ngay một bài thơ ngắn tặng em ở cung đường có hàng cây xanh mát Mỹ Tho, tặng nàng tên Thu tên đặc trưng của mùa Thu dịu dàng, mùa của Thi ca:
Tại Thu?
Chiều rơi
đổ gió mùa sang
Tình vương mộng thắm
tại vàng cánh ThuMưa bay
môi ngọt hình như
Bước về bất chợt
từ từ mang mangNgười ơi
lạc dấu chim ngàn
Tim run rẩy nhớ
mơ màng tại Thu
Bài thơ chạm vào xúc cảm của một bạn thơ Ngọc Cẩm – ở miền gạo trắng nước trong đã viết những dòng đồng cảm:
“Tôi đặc biệt ấn tượng với cách tác giả thể hiện ở cuối bài: Người ơi/lạc dấu chim ngàn/Tim run rẩy nhớ/mơ màng tại Thu?” là một dấu hỏi không cần lời đáp. Phải chăng chính mùa Thu đã làm cho người ta nhớ, hay trong lòng vốn đã có nỗi nhớ, chỉ chờ Thu về để nỗi nhớ thức dậy?
Cái hay nằm ở sự lửng lơ giữa cảnh và tình, giữa thực và mộng.”
Giờ ta cùng ngẫm, cùng nhớ một người đã là Thu…
Tim run rẩy nhớ
mơ màng tại Thu?
III- Bài thơ Thu viết tại bệnh viện K.120
Đó là bài thơ tôi viết gần như cấp tốc cho một xúc cảm khi bất gặp câu nói: 5 năm, 6 tháng, 7 ngày của nhà văn Đỗ Hồng Ngọc, còn có bút danh Đỗ Nghê có nhiều tác phẩm viết về người cao tuổi có tính khoa học cao nhưng đậm đà chất văn đầy thú vị.
Câu nói trên làm tôi giật mình vì hàm ý:
Đời người đến tuổi 50, có dự tính còn có thời gian khá dài là 12 tháng (1 năm), còn qua tuổi 60 thì thời gian rút ngắn tính theo tháng (6 tháng). Còn đến tuổi 70. Ôi thôi thời gian chỉ tính từng ngày (7 ngày)!
Lúc đó, tôi đang chờ khám bệnh, lướt Facebook nhìn tấm hình mái trường Văn Khoa từng theo học ban Triết trước 75. Kỉ niệm ùa về, đại lộ Cường Để, con đường “Duy Tân cây dài bóng mát”, chỗ ngồi cùng nhóm bạn hay tranh nhau triết luận ở cà phê lá me Nguyễn Du…
Và đẹp mãi là người tình Văn Khoa thật thơ, thật mộng từng đi vào thơ, nhạc làm rung động mọi thời.
2. Tôi lại nghĩ khác, “7 ngày” (vì tôi đã vào U 80 thì thời gian chỉ còn tấc gang) là nhắn nhủ người cao tuổi, quá cao tuổi phải biết nâng niu những tháng năm còn lại này, hãy yêu và làm những gì mình thích tận hiến, sinh lực, chất lượng sống đẹp nhất cho người thân yêu, cho cuộc đời đã từng cưu mang đời mình.
Như gần sáu mươi năm trước đó, năm 68, 69 tôi và nhiều bạn trẻ trui rèn, nuôi ước mơ và mang sức trẻ từ Mùa học - Mùa Thi - Mùa Thu dấn bước vào Đời bằng Tình yêu và dâng hiến thanh xuân cho Đời.
3. Vâng, ta đã đi cùng Mùa Thi - Mùa Thu, mùa yêu đời trong Thu mênh mang, đắm say, nồng đượm.
Bài thơ tôi viết lúc đó là đây.
Nhớ xưa
Lãng đãng về chớp mộng
Ta một thời chênh chao
Trầm tư Duy Tân ngóng
Lá me Nguyễn Du nào.Mặt trời ùng oàng gió
Lối Triết tìm mù khơi
Cường Để thư tình trắng
Mê tưởng mỏi trôi vời.Phố gọi chiều bè bạn
Thơ lên đồng ai nghe
Theo cánh dầu xoay tít
Mưa Trịnh rơi vỉa hè.Tháng Tư thơm dấu nhớ
Ve ngậm ngùi ran chi
Phượng tà phai sắc đỏ
Hạ ơi, ta chào mi!Bảy mươi từng ngày đếm
Em một thuở như vừa
Văn Khoa tình ngọt lịm
Chết cùng niềm nhớ xưa.Bệnh viện K.120, 19/9/2026
IV- Mùa Thu đi
1. Mùa Thu là mùa thi ca, nhưng với đời học trò chúng tôi lại là những mùa thi nghiệt ngã!
…Năm 68 Mậu Thân tôi vùa qua khỏi tuổi 17 (tôi sinh 1951), chiến tranh đã vào tận Sài Gòn. Và lệnh tổng động viên ở miền Nam ban hành.
Thanh niên ở miền Nam tư 18 tuổi phải đi quân dịch, bị bắt lính ra chiến trường.
Chỉ còn cách là học thi đậu Tú Tài, vào Đại học, học lên tiếp là được hoãn dịch, không phải vào lính.
2. Tôi đành gác lại những tâm tình vừa chớm rung động trước tà áo trắng, tóc huyền bay của bạn nữ, những xao xuyến trước mùa Thu.
Cho nên dang học lớp đệ Tam, tôi cùng học lớp đệ Nhị ( lớp 11) ở một trương Tư Thục. Rồi mượn trước một tháng lương của chị chủ nhà mà tôi kèm dạy hai con chị để làm Học bạ thi Tú Tài I. Chị có sạp hàng chạp phô bán trước nhà, “Tình người vương vị chạp phô” thành bài tùy bút sau này đăng trên Tập san Áo Trắng do nhà văn Đoàn Thạch Biền chủ biên.
Thật may, tôi thi đậu. Rồi năm sau đậu tiếp Tú Tài, vào Đại học Văn khoa luôn…
3. Đoạn trường ôn học thi, nhớ lại tôi viết:
Ta chạy đuổi ánh mơ mười bảy
Vào đời nghiệt ngã những mùa thi
(Cảm ơn mùa Thu)
Tôi, anh tôi cùng cậu, dì và vài người bạn trong xóm Mã Đỏ (Nguyễn Huỳnh Đức – Phú Nhuận) cùng 17, 18 tuổi thành nhóm ôn luyện. Học nỗ lực trên lớp. Còn về nhà cùng nhau học từ chiều đến tận khuya, luyện nhừ các bộ đề, truy bài nhau sát rạt. Thầy nào dạy nổi tiếng là tìm đến học: như thầy Cù An Hưng, dạy Toán với phong cách dầy nghệ sĩ, thầy Trần Bích Lan – thi sĩ Nguyên Sa mà chúng tôi mến mộ dạy môn Triết học.
Chúng tôi học hết mình, quyết “quyết cá vượt vũ môn”! Bắt chước người xưa cột búi tóc lên cột nhà để không ngủ gục, còn chúng tôi nằm nghỉ trên mặt bàn, ngủ quên là té lăn đất!
Hẳn là dì Hạnh – hiện định cư ở Úc, bạn Văn Xú Há – luật sư ở Mỹ, Bá Dương nghệ sĩ chơi đàn ở Thành phố HCM… nhớ mãi những chiều, những đêm ôn luyện – “học như đánh trận”, học như điên!
Tôi viết bài hồi ký “Kỳ thi cuộc đời” đăng trên Văn Học Cái Đình – Hòa Lan để lưu giữ kỉ niệm tươi xanh đó.
4. Sau này theo học ban Triết Văn Khoa Sài Gòn đồng điệu cùng bạn mới tôi lại là mình: mê nhạc, yêu thơ có thêm những ngẫm suy triết học, hòa mộng mơ đắm say với nàng Thu.
Vậy đó, mùa Thu đi qua tôi. Tôi đi qua bao mùa Thu.
Mùa Thu nuôi dưỡng hồn thơ tôi đến tận giờ.
Và tôi viết bài “Cảm ơn mùa Thu” đáp lại:
Hoa vẫn nở rộn ràng chim luyến hót
Ôm nồng nàn - ơn tạ Em Mùa Thu!
Sài-Gòn – Mỹ Tho, 11/9 - 1/10/2026
Nguyễn Nguyên Phượng
Direct link: https://caidinh.com/trangluu2/vanhocnghethuat/tho/nhungdoankhucmuathu.html