Lê Ngọc Vân

Kề cận các ‘ông chủ’ Tập và Trump chẳng có ai được an toàn

Trẻ em cầm cờ Trung Quốc và Mỹ, khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump (phải)
tham gia lễ đón tiếp cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (giữa) tại Đại lễ đường Nhân dân
ở Bắc Kinh ngày 14 tháng 5 năm 2026. Ảnh: Maxim Shemetov - Pool Reuters

***

Tập Cận Bình điềm tĩnh và không hề nao núng, còn Donald Trump thì như một cơn lốc xoáy không kiềm chế. Hai người đàn ông quyền lực nhất thế giới gặp nhau tại Bắc Kinh tuần này, thoạt nhìn có vẻ hoàn toàn khác biệt. Nhưng nhìn kỹ hơn, người ta thấy rằng họ thực sự có rất nhiều điểm chung đáng nói. Như thể ta có cảm giác rằng họ là những người đã được chọn.

Tôi là người giỏi nhất và vĩ đại nhất

Sự khiêm tốn không phải là đức tính nổi bật nhất của cả hai vị này. Hình ảnh của họ được chăm sóc kỹ lưỡng, được đánh bóng và rao truyền cẩn thận. Chúng ta hãy bắt đầu bằng Tập Cận Bình.

Mọi thứ, tuyệt đối mọi thứ ông ta nói hay làm, đều được phổ biến rộng rãi trên các phương tiện truyền thông. Không phải vì mọi điều ông ấy nói hay làm đều thực sự đáng giá, mà vì đó là điều bắt buộc. Để rồi sau đó, ông được người ta gọi là Người Cầm Lái Vĩ Đại (giống như họ đã gọi Mao Trạch Đông) hoặc tương tự như Mao, gọi ông là Chủ Tịch Nhân Dân. Thậm chí dường như còn có một loại siêu thuật toán: mỗi khi truy cập trên mạng để tìm kiếm trong trang tin tức, ta sẽ thấy một bài báo mang tính ca tụng về Tập Cận Bình xuất hiện ở vị trí trên cùng.

Thêm vào đó, còn có những Tập-Cận-Bình-ca, vũ điệu Tập Cận Bình, những cuốn sách về Tập Cận Bình và những bức ảnh về Tập Cận Bình. Ở tỉnh Giang Tây, các tín đồ Thiên Chúa giáo còn bị bắt buộc hạ chân dung Chúa Giê-su xuống để treo chân dung Tập Cận Bình lên.

Donald Trump cũng có mối liên hệ với Chúa Giê-su. Đôi khi hai nhân vật này xuất hiện cùng nhau trong một bức ảnh (do AI tạo ra); đôi khi Trump, với bàn tay chữa bệnh, được miêu tả là Con của Chúa (mặc dù sau khi vụ việc gây xôn xao, ông nói rằng người ta phải hiểu rằng ông là đại diện cho 'một bác sĩ').

Ông cũng tự thể hiện mình dưới nhiều hình tướng khác: Siêu nhân, vua, giáo hoàng, hay hiệp sĩ Jedi. Chân dung của ông xuất hiện trên nhãn dán, áp phích và biểu ngữ; tên ông có trên tất cả các khách sạn của ông và ngày càng nhiều trên các công ốc. Và Nhà Trắng kể từ đó đã được biến thành cửa hàng bán đồ lưu niệm cá nhân của ông.

Một người cha nghiêm khắc

Thoạt nhìn, phụ thân của cả hai người có rất ít điểm chung. Fred Trump là một doanh nhân đã làm giàu nhờ bất động sản. Ông đã chu cấp đầy đủ cho con trai mình. Tập Trọng Huân (Xi Zhongxun) là một “mãnh hổ trong đảng” thực thụ, người đóng vai trò quan trọng trong cuộc cách mạng cộng sản và sau đó là sự phát triển của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Điểm chung giữa họ là sự nuôi dạy con cái nghiêm khắc. Fred Trump và Tập Trọng Huân rất độc đoán. Ông con Donald phải luôn chiến thắng ở mọi nơi; anh ta phải là một “sát thủ” và là “vua”. Anh còn từng gọi cha mình là “cứng như thép” và “rất khó tính”, và cũng là người không bao giờ muốn bỏ cuộc.

Còn người viết tiểu sử của Tập Cận Bình đã mô tả cha của ông như sau: “Trọng Huân nghiêm khắc đến mức gần như vô nhân đạo với các người trong gia đình.” Thí dụ, Tập Cận Bình phải tắm bằng nước tắm thừa của ông bố, và ngay cả khi đã ngoài ba mươi tuổi, ông vẫn phải bị ăn cơm do ông bố mớm cho (do răng xấu). Và trong những nghi lễ, nếu Tập Cận Bình không khấu đầu đúng mức trước cha mình, ông sẽ ăn đòn.

Người vợ quyến rũ

Vợ của cả hai nhà lãnh đạo đều không phải là người yên phận lo việc nhà. Chúng ta đều biết Melania Trump, một cựu người mẫu hàng đầu đến từ Slovenia, nhưng trên hết bà là một 'người vừa là mẹ vừa là vợ', theo trang web của Nhà Trắng. Bà đã kiếm được nhiều tiền từ cuốn tự truyện và một bộ phim tài liệu về bản thân.

Đệ nhất phu nhân Trung Quốc có tên là Bành Lệ Viện (Péng Liyuan – cũng có nơi phiên âm là Bành Lệ Nguyên). Trước khi trở thành đệ nhất phu nhân, bà đã nổi tiếng là ca sĩ hát những bản nhạc ái quốc ngọt lịm. Bà cũng từng hát trong ban nhạc của Quân đội Nhân dân. Chồng bà có được sự nổi tiếng phần lớn là nhờ bà.

Không một ai được an toàn

Những người trong vòng thân cận của Tập và Trump đến rồi lại đi. Bạn trở nên quá nổi tiếng ư? Than ôi! Bạn chỉ trích thái quá chăng? Cút đi. Bạn không hoàn thành nhiệm vụ? Thật đáng tiếc, có cả ngàn người khác đang chờ được vào vị trí của bạn. Nạn nhân mới nhất của Tập Cận Bình là vị tướng chủ chốt Trương Hựu Hiệp (Zhang Youxia), một trong số ít người có kinh nghiệm chiến đấu. Ông bị cách chức vào tháng Giêng năm nay (2026) vì “lý do kỷ luật”.

Điều này phù hợp với một cuộc thanh trừng lớn trong bộ máy quân đội. Cụ thể, Quân Ủy Trung Ương Đảng Cộng Sản đã từng có 44 sĩ quan vào năm 2023. Trong số đó, 40 người đã bị thanh trừng hoặc biến mất, theo Viện Chính sách Xã hội Á Châu (Asia Society Policy Institute). Tập Cận Bình muốn kiểm soát quân đội nghiêm nhặt hơn.

Donald Trump cũng không ngần ngại trong việc sa thải mang tính chính trị. Cho đến nay, trong nhiệm kỳ thứ hai của mình, ông đã cách chức bảy viên chức cao cấp. Hai người đáng chú ý nhất là Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi và Bộ trưởng An ninh Nội chính Kristi Noem.

Bà trước phải từ chức do cách giải quyết vụ Epstein. Bà sau bị cách chức vì dưới thời chính quyền của bà, hai công dân đã bị cơ quan chống nhập cư ICE bắn chết (và vì bà đã chi 220 triệu đô la cho một chiến dịch quảng cáo cho chính mình).

Rõ ràng là ông chủ (và mãi mãi)

“Ông ấy thật xuất sắc,” Trump từng nói về Tập Cận Bình. “Ông ấy cai trị 1,4 tỷ người bằng bàn tay sắt.” Điều đó đúng. Ở Trung Quốc, chỉ có một ông chủ, và đó là lãnh đạo đảng/chủ tịch nước/chủ tịch Quân ủy Trung ương Tập Cận Bình. Không có điều gì quan trọng xảy ra ở Trung Quốc mà không có sự lên tiếng của ông ấy. Trên thực tế, mọi thứ đều diễn ra theo tầm nhìn của ông ta.

Tầm nhìn đó cũng có tên gọi: “Hệ tư tưởng Tập Cận Bình”. Tuyên truyền cho nó là chuyện bắt buộc ở khắp nơi, trong trường học và trường đại học, và trong các công ty. “Tập Cận Bình muốn biến Trung Quốc thành quốc gia hùng mạnh nhất thế giới,” theo Adrian Geiges, nhà viết tiểu sử cho ông ta.

Ông Trump cũng liên tục tỏ ra cho mọi người thấy rằng ông là người nắm quyền kiểm soát mọi thứ, ngay cả khi điều đó không đúng. Nếu ông thấy là rằng mình có thể bắt cóc một nhà lãnh đạo nước ngoài (Tổng thống Maduro của Venezuela), thì ông sẽ làm đúng như vậy. Và nếu ông ta tin rằng mình có thể tự mình phát động một cuộc chiến (chống lại Iran), thì ông ta cũng sẽ làm như vậy. Ông ta sẵn sàng bỏ qua sự cho phép cần thiết từ Quốc hội.

Và ở cả hai người, họ cũng tin rằng không ai xứng đáng hơn họ để lãnh đạo quốc gia. Ông Tập đã nắm quyền từ năm 2012 và thông thường chỉ được tại vị trong hai nhiệm kỳ năm năm. Nhưng ngay từ năm 2018, Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc đã quyết định bãi bỏ quy định đó với 2.959 phiếu thuận, ba phiếu trắng và hai phiếu chống. Giờ đây, ông Tập có thể tại vị bao lâu là tùy ông.

Ông Trump hiện đang trong nhiệm kỳ thứ hai. Theo quy định, đây cũng là nhiệm kỳ cuối cùng của ông. Nhưng ông đã công khai hé lộ khả năng cho nhiệm kỳ thứ ba: “Có lẽ chúng ta phải thử xem nó ra sao.”

Nguyên tác: Bij de grote bazen Xi en Trump is niemand veilig | Mark van Assen | Algemeen Dagblad, 15.05.2026
Người dịch: Lê Ngọc Vân

Direct link: https://caidinh.com/trangluu2/vanhoaxahoi/vanhoa/kecancacongchu.html