Nguyễn Hiền

Kho báu tài liệu trực tuyến lớn có hạng trên thế giới của Hòa Lan

Ngày 26/05/2026, bà Rianne Monique Letschert, bộ trưởng Giáo dục, Văn hóa và Khoa học  của Hòa Lan đã chính thức khai trương kho tài liệu trên mạng, một trong những kho tài liệu lớn có hạng trên thế giới.

Được mang tên ‘Kho Báu’ (Schatkamer), đây là nơi mọi người có thể vào để tìm nghe/xem miễn phí những tài liệu đã được phát thanh hoặc phát hình trong khoảng thời gian 100 năm, từ 1920 tới 2020. Hiện giờ kho này đã có hơn 700.000 tài liệu và vẫn tiếp tục được bổ sung bằng những tài liệu mới được phát thanh/phát hình trong thời gian vừa qua, những tài liệu cũ được tìm thấy sau này, và những tài liệu được phép phổ biến tự do khi hết hạn tác quyền.

Ngoài ra, một số sự kiện lịch sử quan trọng trước năm 1920 cũng được cho vào kho, số này không nhiều. Ngược lại, một số rất nhỏ phim đã bị lấy ra khỏi kho ngay trong tuần đầu tiên. Lý do là một số chuẩn mực xã hội đã thay đổi, có những lối châm biếm, chế riễu không còn ‘hợp thời’ nữa, có thể gây phản cảm. Một số tài liệu gặp khó khăn vì không lưu ý vấn đề tác quyền. Những phim tài liệu có hình ảnh bạo lực cực độ hoặc ‘máu đổ lênh láng’ cũng bị rút xuống nếu có sự khiếu nại có cơ sở, mặc dù biện pháp này gặp sự chống đối của những người đòi hỏi sự trung thực tối đa trong việc trình bày quá khứ lịch sử. Họ coi sự chọn lọc theo cách này là một hình thức kiểm duyệt.

Ý tưởng lập một kho tài liệu kiểu này hình thành từ năm 2021. ‘Kho Báu’ có mục đích là cho đại chúng có thể tiếp cận được những tài liệu đang được lưu trữ trong Viện Âm thanh và Hình ảnh Hòa Lan (Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid) ở tỉnh Hilversum. Tới năm 2023, phác thảo cơ cấu đã thành hình, các băng thu âm và phim được số hóa (digital) và cho mã số theo hệ thống lưu trữ.

Đây là một bước tiến rất lớn trong việc lưu trữ tài liệu. Trước đây, người muốn tìm tài liệu để nghiên cứu phải có người hướng dẫn, và nhiều khi phải xin giấy phép ghi rõ mục đích. Đó là chưa nói tới việc nghe lại băng thâu hoặc xem lại phim cũ, một chuyện không đơn giản. Nay thì mọi người có thể tự tìm, và phim digital luôn luôn rõ, không bị ‘cũ, mờ’ như băng từ hoặc phim ảnh.

Kho này không lưu trữ tất cả mọi tài liệu đã được phát qua radio và TV. Mọi người chỉ có thể xem và nghe những tài liệu đã phát trên các đài phát thanh phát hình công cộng. Những chương trình do các đài truyền thông thương mại thực hiện không có trong kho. Có rất ít tiết mục giải trí, số lượng phim cũng rất hạn hẹp v.v..

Ngay sau khi các phương tiện truyền thông phổ biến rộng rãi tin ‘Kho Báu’ khai mạc, chỉ trong hai ngày đầu đã có hơn 400.000 người (cá nhân, không phải lượt xem) vào ‘Kho Báu’ thăm. Với người Việt, chắc chắn kho tài liệu này rất hữu ích khi chúng ta bây giờ có thể xem lại những đoạn về chiến tranh Việt Nam, quan điểm của truyền thông Hòa Lan khi đó về cuộc chiến tranh này, xã hội Việt Nam sau ngày 30/04/1975, thuyền nhân và sự tiếp nhận người Việt tị nạn của Hòa Lan, v.v… 

‘Kho Báu’ được công ty Hypersolid lo về kỹ thuật. Website của Kho Báu là schatkamer.nl

Khi muốn tìm tài liệu, cách hiệu quả nhất là chọn từ danh sách các mục và tiểu mục trong website, ngoài ra có thể chọn cả khoảng thời gian.

Nguyễn Hiền

Direct link: https://caidinh.com/trangluu2/sinhhoat/sinhhoathoalan/khobautailieutructuyen.html